گزارش تحلیلی بازار خودرو | مرداد ۱۴۰۵؛ قیمت‌ها بالا مانده‌اند، اما خریدار نیست
بازار خودرو در اواخر مردادماه ۱۴۰۵ در حالی به مسیر کم نوسان خود ادامه می‌دهد که بررسی قیمت‌ها در بخش خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی نشان می‌دهد نه خبری از ریزش جدی قیمت‌هاست و نه تقاضای مؤثر توان ایجاد موج جدید افزایش را دارد، بازاری که بیش از هر چیز تحت تأثیر رکود معاملات، قدرت خرید ضعیف، انتظارات تورمی و نوسانات ارز قرار گرفته و در عمل در وضعیت «رکود تورمی» متوقف شده است.
رکاب‌آنلاین– بازار خودرو در روزهای اخیر با وجود نوسان محدود قیمت‌ها، همچنان از رونق معاملات فاصله دارد. آخرین بررسی قیمت‌ها در بازار آزاد نشان می‌دهد ارزان‌ترین خودروهای صفر کیلومتر داخلی در محدوده یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان قرار گرفته‌اند و در مقابل، قیمت خودروهای متوسط و اتوماتیک داخلی تا محدوده ۲.۵ تا ۳ میلیارد تومان پیش رفته است. این ارقام در شرایطی ثبت می‌شود که تقاضای مصرفی به دلیل کاهش قدرت خرید، توان همراهی با این سطوح قیمتی را ندارد.
در بازار ایران‌خودرو، پژو ۲۰۷ موتور TU3 در محدوده یک میلیارد و ۵۹۰ میلیون تومان، پژو ۲۰۷ دنده‌ای حدود یک میلیارد و ۷۵۵ میلیون تومان و دنا پلاس اتوماتیک در محدوده ۲ میلیارد و ۶۸۵ میلیون تومان معامله یا قیمت‌گذاری می‌شود. در همین حال، قیمت کارخانه برخی از این محصولات فاصله قابل توجهی با بازار دارد، موضوعی که نشان می‌دهد باوجود رکود، شکاف قیمتی میان کارخانه و بازار همچنان یکی از ویژگی‌های اصلی بازار خودرو است.
در گروه سایپا نیز کوییک‌های مختلف در محدوده یک میلیارد و ۲۰۰ تا یک میلیارد و ۲۷۰ میلیون تومان، شاهین دنده‌ای حدود یک میلیارد و ۸۵۵ میلیون تومان و شاهین اتوماتیک در محدوده ۲.۲ تا ۲.۶ میلیارد تومان قرار گرفته‌اند. در برخی محصولات، فاصله میان قیمت بازار و قیمت نمایندگی حتی به چند صد میلیون تومان می‌رسد، فاصله‌ای که همچنان انگیزه‌های غیرمصرفی برای حضور در بازار خودرو را زنده نگه داشته است.
با این حال، نکته مهم بازار فعلی آن است که فاصله قیمت کارخانه و بازار الزاماً به معنای رونق معاملات نیست. بازار می‌تواند همزمان با وجود حاشیه سود بالقوه، در رکود باقی بماند، زیرا قیمت خودرو به سطحی رسیده که بخش قابل توجهی از خانوارها دیگر توان تبدیل این حاشیه سود بالقوه به تقاضای واقعی را ندارند. به همین دلیل، قیمت‌های اعلامی فروشندگان لزوماً به معنای انجام معامله در همان قیمت نیست و فاصله میان «قیمت آگهی» و «قیمت معامله» در چنین بازاری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در بخش خودروهای مونتاژی نیز شرایط چندان متفاوت نیست. قیمت محصولاتی مانند فونیکس تیگو ۷ پرو مکس، تیگو ۸ پرو مکس، فیدلیتی، در محدوده ۵.۵ تا ۸ میلیارد تومان قرار دارد و بازار این خودروها بیش از گذشته به نرخ ارز، هزینه واردات قطعات، شرایط عرضه و سیاست قیمت‌گذاری شرکت‌های مونتاژکننده وابسته شده است.
در این بخش، مسئله دیگری نیز در حال نمایان شدن است، کاهش قدرت خرید باعث شده حساسیت بازار نسبت به قیمت محصولات مونتاژی افزایش یابد. در نتیجه، هر افزایش قیمت کارخانه یا رشد هزینه‌های تولید الزاماً با افزایش متناسب قیمت در بازار آزاد همراه نمی‌شود. فروشنده ممکن است قیمت اسمی خودرو را حفظ کند، اما برای انجام معامله ناچار به ارائه تخفیف شود. این وضعیت می‌تواند در ماه‌های آینده به افزایش فاصله میان قیمت‌های اعلامی و قیمت واقعی معاملات منجر شود.
از سوی دیگر، بازار خودرو همچنان به‌شدت از متغیرهای سیاسی و ارزی تأثیر می‌پذیرد. در شرایط فعلی، نبود یک شوک ارزی جدید باعث شده بازار نتواند وارد موج صعودی قدرتمندی شود؛ اما همین بازار به دلیل تورم ساختاری و هزینه بالای تولید نیز ظرفیت ریزش شدید ندارد. به همین دلیل، سناریوی محتمل‌تر برای هفته‌های پیش رو، نوسان محدود قیمت‌ها و ادامه رکود معاملات است، نه سقوط گسترده قیمت خودرو. گزارش‌های روزهای اخیر نیز از بازار کم‌رمق و کاهش تقاضا حکایت دارد.
در واقع بازار خودرو در نقطه‌ای قرار گرفته که قیمت‌ها برای خریدار گران است و برای فروشنده نیز کاهش محسوس آنها دشوار. خریدار به امید کاهش بیشتر قیمت دست نگه می‌دارد و فروشنده نیز با توجه به تورم و هزینه جایگزینی خودرو حاضر نیست با هر قیمتی معامله کند. نتیجه چنین وضعیتی، کاهش حجم معاملات و چسبندگی قیمت‌هاست.
از این منظر، کاهش چند ده یا چند صد میلیون تومانی قیمت برخی خودروها را نیز نمی‌توان لزوماً نشانه ورود بازار به فاز اصلاح عمیق دانست. اصلاح واقعی زمانی اتفاق می‌افتد که کاهش قیمت با افزایش معاملات همراه شود؛ در غیر این صورت، کاهش قیمت‌های اعلامی می‌تواند صرفاً حاصل تلاش فروشندگان برای تبدیل آگهی به معامله باشد.
در سمت دیگر بازار، آمار فروش خودروسازان نیز تصویر چندان امیدوارکننده‌ای ارائه نمی‌کند. کاهش فروش خودروسازان داخلی در ماه‌های ابتدایی سال، در کنار مشکلات تولید و تأمین، نشان می‌دهد مسئله بازار فقط کاهش تقاضا نیست و بخش عرضه نیز با محدودیت‌های جدی مواجه است. بنابراین بازار خودرو در مردادماه را باید بازاری کم‌معامله، گران و شکننده توصیف کرد، بازاری که برای حرکت بعدی خود بیش از هر چیز به مسیر نرخ ارز، وضعیت سیاسی، سیاست واردات و نحوه قیمت‌گذاری خودروسازان وابسته است.
اگر نرخ ارز در هفته‌های آینده ثبات نسبی داشته باشد، احتمالاً قیمت بسیاری از خودروهای داخلی در محدوده فعلی نوسان خواهد کرد و برخی مدل‌ها به‌ویژه خودروهای کم‌تقاضا با اصلاح محدود مواجه خواهند شد. در مقابل، هرگونه جهش ارزی می‌تواند ابتدا بازار خودروهای وارداتی و مونتاژی را تحریک کرده و سپس اثر خود را به خودروهای داخلی منتقل کند.
در نهایت، مسئله اصلی بازار خودرو دیگر صرفاً این نیست که «قیمت خودرو بالا می‌رود یا پایین می‌آید». پرسش مهم‌تر این است که چه تعداد از این قیمت‌ها واقعاً قابلیت معامله دارند؟ وقتی ارزان‌ترین خودروی صفر کیلومتر بازار از مرز یک میلیارد تومان عبور کرده و خودروهای پرتقاضای داخلی به محدوده ۲ تا ۳ میلیارد تومان رسیده‌اند، بازار با مسئله‌ای عمیق‌تر از نوسان روزانه قیمت مواجه است، شکاف میان قیمت خودرو و توان خرید مصرف‌کننده. تا زمانی که این شکاف کاهش پیدا نکند، حتی کاهش مقطعی قیمت‌ها نیز لزوماً به معنای بازگشت رونق به بازار نخواهد بود و خودرو همچنان در چرخه‌ای از قیمت‌های بالا، تقاضای ضعیف و معاملات کم‌رمق گرفتار خواهد ماند.
