سقوط بازار داخلی چین، جهش صادراتی و هجوم به جهان برای جبران
بازار خودروی چین برای دهمین ماه متوالی با کاهش فروش مواجه شده، اما همزمان صادرات خودرو این کشور با جهشی نزدیک به ۹۰ درصد رشد کرده است، شکافی که نشان می‌دهد خودروسازان چینی در مواجهه با ضعف تقاضای داخلی و تشدید رقابت در بازار خود، با سرعت بیشتری به سمت بازارهای خارجی حرکت کرده‌اند.
به گزارش رکاب‌آنلاین به نقل از رویترز، صنعت خودروی چین در حال تجربه تغییر مهمی در الگوی رشد خود است، بازاری که طی سال‌های گذشته موتور اصلی توسعه صنعت خودرو این کشور بود، اکنون با افت تقاضا و رقابت شدید قیمتی مواجه شده و خودروسازان چینی برای حفظ روند رشد، حضور خود در بازارهای جهانی را گسترش می‌دهند.
بر اساس داده‌های انجمن خودروهای سواری چین، فروش خودرو در بازار داخلی چین در ژوئیه ۲۰۲۶ با افت ۲۱.۱ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۱.۴۷ میلیون دستگاه رسید. این دهمین ماه متوالی کاهش فروش خودرو در بازار داخلی چین است. در مقابل، صادرات خودرو چین در همین ماه ۸۸.۲ درصد افزایش یافت و به ۹۲۳ هزار دستگاه رسید. صادرات خودروهای برقی و پلاگین‌هیبرید نیز رشد قابل توجهی داشته و در ژوئیه نسبت به سال گذشته ۱۴۷.۸ درصد افزایش یافته است، این در حالی است که فروش داخلی خودروهای برقی در همین ماه ۳.۹ درصد کاهش داشته است. این تفاوت قابل توجه میان بازار داخلی و خارجی، نشانه‌ای از تغییر جهت صنعت خودروی چین است. ضعف تقاضای مصرف‌کنندگان، کاهش قدرت خرید، رقابت قیمتی و ظرفیت بالای تولید، خودروسازان چینی را بیش از گذشته به سمت بازارهای خارجی سوق داده است.
رویترز به نقل از کارشناسان صنعت خودرو گزارش می‌دهد که ترکیب ظرفیت تولید بالا، زنجیره تأمین گسترده، محصولات رقابتی و توسعه سریع فناوری موجب شده حضور در بازارهای خارجی برای خودروسازان چینی از یک فرصت رشد به یک ضرورت استراتژیک تبدیل شود. شرکت BYD نمونه روشنی از این تغییر مسیر است. فروش داخلی این شرکت در هفت ماه نخست سال جاری ۳۵ درصد کاهش داشته، در حالی که فروش خارجی آن در همین مدت ۷۹ درصد افزایش یافته است. برزیل و بریتانیا نیز از مهم‌ترین بازارهای خارجی BYD محسوب می‌شوند.
در این میان، اروپا به یکی از اصلی‌ترین میدان‌های رقابت تبدیل شده است. بر اساس داده‌های Counterpoint Research که رویترز به آن استناد کرده، سهم برندهای چینی از بازار خودروهای سواری اروپا از حدود ۳ درصد در سال ۲۰۲۲ به ۱۶ درصد در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ رسیده است. سهم این برندها در بازار خودروهای برقی اروپا نیز به حدود ۲۵ درصد افزایش یافته است.
گسترش حضور خودروسازان چینی دیگر به صادرات محدود نیست و شرکت‌های این کشور به دنبال تولید در بازارهای هدف نیز هستند. ایجاد کارخانه و خطوط مونتاژ در خارج از چین می‌تواند به کاهش اثر تعرفه‌ها، دسترسی مستقیم‌تر به بازار مصرف و تثبیت برندهای چینی کمک کند. این روند در حالی ادامه دارد که چین از سال ۲۰۲۳ به بزرگ‌ترین صادرکننده خودرو در جهان تبدیل شده است. خودروسازان این کشور اکنون علاوه بر مزیت هزینه، از توانمندی‌هایی در حوزه خودروهای برقی، باتری، نرم‌افزار و فناوری‌های هوشمند برخوردارند، مزیت‌هایی که رقابت آنها با خودروسازان سنتی اروپا، ژاپن و کره جنوبی را وارد مرحله تازه‌ای کرده است. برآوردهای مورد استناد رویترز نشان می‌دهد سهم برندهای چینی در بازار خودروهای سواری اروپا می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ از ۲۰ درصد عبور کند و سهم آنها در بازار خودروهای برقی این قاره به حدود ۲۹ درصد برسد. در واقع، صنعت خودروی چین اکنون با یک تناقض جدی مواجه است، بازار داخلی در حال کوچک شدن است، اما صادرات و حضور جهانی خودروسازان این کشور با سرعت افزایش می‌یابد. هرچه فشار رقابت و مازاد ظرفیت در چین بیشتر شود، انگیزه شرکت‌ها برای یافتن بازارهای جدید نیز افزایش خواهد یافت.
این تحول برای بازارهایی مانند ایران نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. افزایش فشار بر بازار داخلی چین می‌تواند انگیزه خودروسازان این کشور برای توسعه حضور در بازارهایی با موانع تجاری کمتر را افزایش دهد. ایران نیز در چنین شرایطی می‌تواند برای شرکت‌های چینی به بازاری مهم برای فروش، مونتاژ و توسعه شبکه خدمات تبدیل شود.
با این حال، نحوه مواجهه صنعت خودروی ایران با این موج اهمیت زیادی دارد. در صورت نبود سیاست صنعتی مشخص، افزایش حضور برندهای چینی می‌تواند به رشد واردات و مونتاژ و تعمیق وابستگی بازار داخلی منجر شود، اما در صورت طراحی همکاری‌های هدفمند، این روند می‌تواند فرصتی برای انتقال فناوری، توسعه زنجیره قطعه‌سازی، افزایش داخلی‌سازی و ایجاد ظرفیت صادراتی باشد. گزارش رویترز نشان می‌دهد خودروسازان چینی در حال عبور از مرحله «صادرات برای رشد» و ورود به مرحله «جهانی‌شدن برای جبران ضعف بازار داخلی» هستند، روندی که می‌تواند در سال‌های آینده فشار رقابتی بر خودروسازان سنتی و بازارهای نوظهور، از جمله ایران را افزایش دهد.
