بمب ۹۰ همتی در سایپا؛ خانه‌ای که به ارث رسید، از پای‌بست ویران بود
رکاب‌آنلاین | اظهارات مدیرعامل سایپا از واقعیتی تلخ در یکی از بزرگ‌ترین خودروسازان کشور پرده برمی‌دارد، شرکتی که به گفته علی شیخ‌زاده، در ابتدای سال ۱۴۰۴ با حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان بدهی سررسیدشده، کمبود شدید نقدینگی و انبوهی از تعهدات معوق مواجه بوده است. شرایطی که نشان می‌دهد بخش مهمی از مشکلات امروز سایپا، حاصل تصمیمات و تعهدات انباشته سال‌های گذشته است.
علی شیخ‌زاده، مدیرعامل گروه خودروسازی سایپا، با تشریح وضعیت این شرکت، اعلام کرد که سایپا در آغاز سال ۱۴۰۴ با سه بحران اساسی روبه‌رو بوده است، بحران سرمایه در گردش، بدهی‌های سنگین بانکی و تعهدات گسترده ناشی از فروش‌های فراتر از ظرفیت تولید. به گفته وی، در نخستین ماه‌های سال جاری حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان چک خرید دین که در سال‌های گذشته صادر شده بود، به سررسید شد. این اسناد که عمدتاً در اختیار زنجیره تأمین و طلبکاران شرکت قرار داشت، فشار کم‌سابقه‌ای بر منابع مالی سایپا وارد کرد.
مدیرعامل سایپا همچنین از وجود حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان بدهی معوق بانکی خبر داد، بدهی‌هایی که در شرایط محدودیت نقدینگی، توان برنامه‌ریزی مالی و عملیاتی شرکت را تحت تأثیر قرار داده است. به این ترتیب، مجموع تعهدات مالی سررسید شده سایپا در ابتدای سال ۱۴۰۴ به حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
اما شاید مهم‌ترین بخش اظهارات شیخ‌زاده به تعهدات ناشی از فروش خودرو در سامانه یکپارچه بازگردد. وی اعلام کرد در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ بیش از ۱۲۰ هزار دستگاه خودرو فراتر از ظرفیت واقعی تولید شرکت فروخته شده و برای آن تعهد ایجاد شده است، در حالی که بخش عمده منابع مالی حاصل از این فروش‌ها در سال‌های گذشته دریافت و مصرف شده بود.
به گفته مدیرعامل سایپا، حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان نقدینگی مرتبط با این فروش‌ها پیش از سال ۱۴۰۴ وارد شرکت شده و به مصرف رسیده بود، اما تعهد تحویل خودروها به سال‌های بعد منتقل شد. موضوعی که در سال جاری فشار مضاعفی بر وضعیت مالی و عملیاتی شرکت وارد کرده است.
بررسی آمارهای ارائه شده از سوی مدیرعامل سایپا نشان می‌دهد در مقاطعی از اجرای سامانه یکپارچه، تعهد تحویل صدها هزار دستگاه خودرو در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت ثبت شده، به گونه‌ای که تنها در زمستان ۱۴۰۳، تعهد تحویل حدود ۵۶۸ هزار دستگاه خودرو در یک دوره سه‌ماهه ایجاد شده بود، عددی که فاصله معناداری با ظرفیت تولید واقعی صنعت خودرو دارد.
آنچه مدیرعامل سایپا روایت می‌کند، تنها داستان یک شرکت بدهکار نیست، روایت خانه‌ای است که سال‌ها بر شالوده تعهدات سنگین، قیمت‌گذاری‌های دستوری، تکالیف غیرقابل اجرا و طراحی‌های اشتباه بنا شده است. خانه‌ای که امروز ترک‌های عمیق آن نمایان شده و ساکنانش ناچارند هزینه سال‌ها تصمیم‌گیری‌های غلط را بپردازند. طنز تلخ ماجرا آنجاست که برخی از معماران این وضعیت، امروز در جایگاه ناظر ایستاده‌اند و از نتیجه کار انتقاد می‌کنند، گویی صورت‌حساب تصمیمات دیروز، ارتباطی با سیاست‌گذاران آن روزها ندارد.
هرچند مدیرعامل سایپا در پایان گزارش عملکرد شرکت و تشریح بخشی از دستاوردها و اقدامات انجام‌شده، ابراز امیدواری کرد که با بازنگری در تصمیم‌گیری و اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری، بخشی از مشکلات صنعت خودرو برطرف شود، اما واقعیت آن است که سایپا و صنعت خودرو بیش از آنکه به مُسکن‌های مقطعی نیاز داشته باشند، محتاج بازسازی بنیادین هستند. آنچه از دل اعداد و ارقام مطرح‌شده برمی‌آید، صرفاً یک بحران مالی یا مدیریتی نیست، بلکه نشانه‌های یک بیماری مزمن ساختاری است که طی سال‌ها بر پیکره صنعت خودرو سایه انداخته است. ماندن در خانه‌ای که از پای‌بست دچار آسیب شده، نه‌تنها آینده ساکنان آن را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند هزینه‌های سنگین‌تری را به کل صنعت و اقتصاد کشور تحمیل کند.
جعفر جوانی؛ کارشناس ارتباطات و صنعت خودرو
