تیوان؛ برگ برنده صنعتی یا هزینه‌ای برای سهامداران؟
رکاب‌آنلاین– خرید چند هزار میلیارد تومانی شرکت «تیوان» توسط ایران‌خودرو، در شرایطی که این خودروساز با بحران نقدینگی، زیان انباشته و نارضایتی مشتریان مواجه است، حالا به یکی از بحث‌برانگیزترین معاملات صنعت خودرو تبدیل شده؛ معامله‌ای که برخی آن را گامی برای نوسازی فناوری موتور و برخی دیگر نمونه‌ای از تعارض منافع و جابه‌جایی منابع مالی میان حلقه‌های نزدیک مدیریتی می‌دانند.
در روزهایی که مشتریان ایران‌خودرو همچنان از کیفیت محصولات و قیمت‌های افسارگسیخته گلایه دارند، انتشار خبر خرید شرکت «توسعه قوای محرکه تیوان» توسط زیرمجموعه ایران‌خودرو، موج تازه‌ای از انتقادها را به راه انداخته است، معامله‌ای چند هزار میلیارد تومانی که برخی آن را گامی برای نوسازی صنعت موتور و برخی دیگر «عابربانک شدن» ایران‌خودرو برای مجموعه‌های نزدیک به صاحبان بخش خصوصی این شرکت می‌دانند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، شرکت «ایپکو» وابسته به ایران‌خودرو، سهام شرکت تیوان را با ارزشی در حدود ۶.۴ هزار میلیارد تومان خریداری کرده است. تیوان شرکتی فعال در حوزه قوای محرکه و موتور خودرو است که سابقه فعالیت طولانی ندارد و همین موضوع، نخستین ابهام جدی درباره این معامله را ایجاد کرده است.
منتقدان می‌گویند در شرایطی که ایران‌خودرو با زیان انباشته سنگین، کمبود نقدینگی و بدهی به قطعه‌سازان مواجه است، تخصیص چنین رقمی برای خرید یک شرکت تازه تأسیس، بیش از آنکه یک تصمیم صنعتی باشد، شبیه جابه‌جایی منابع مالی میان مجموعه‌های نزدیک به یکدیگر است. حساسیت زمانی بیشتر می‌شود که نام گروه بهمن و برخی ارتباطات مدیریتی و سهامداری مشترک نیز در تحلیل‌ها مطرح می‌شود، مسئله‌ای که شائبه تعارض منافع را به یکی از محورهای اصلی انتقادها تبدیل کرده است.
با این حال، مدافعان معامله روایت متفاوتی دارند. از نگاه آنان، صنعت خودرو ایران سال‌هاست از ضعف فناوری موتور رنج می‌برد و ادامه تولید با موتورهای قدیمی مانند TU5 و EF7 دیگر پاسخگوی استانداردهای جهانی و حتی نیاز بازار داخلی نیست. بنابراین خرید مجموعه‌ای تخصصی در حوزه قوای محرکه می‌تواند تلاشی برای نوسازی فنی و کاهش وابستگی به فناوری خارجی باشد.
در عین حال، برخی کارشناسان معتقدند اگر تیوان واقعاً دارای زیرساخت صنعتی، فناوری قابل اتکا و برنامه توسعه مشخص باشد، این خرید می‌تواند در بلندمدت به سود ایران‌خودرو تمام شود. اما مسئله اصلی، نبود شفافیت کافی درباره جزئیات معامله، نحوه ارزش‌گذاری و بازگشت سرمایه آن است.
اکنون پرسش اصلی برای سهامداران و افکار عمومی این است که آیا این معامله یک سرمایه‌گذاری استراتژیک برای آینده صنعت خودرو محسوب می‌شود یا تصمیمی پرهزینه که بار مالی آن در نهایت بر دوش سهامداران و مصرف‌کنندگان خواهد افتاد؟ کارشناسان بازار سرمایه معتقدند انتشار گزارش‌های رسمی درباره ارزش‌گذاری تیوان، ساختار سهامداری و منافع اشخاص وابسته می‌تواند بسیاری از ابهام‌ها را برطرف کند. در غیر این صورت، این پرونده ممکن است به یکی دیگر از حاشیه‌های پررنگ صنعت خودروی ایران تبدیل شود، صنعتی که سال‌هاست میان وعده توسعه، زیان انباشته و نارضایتی عمومی گرفتار مانده است.
