گزارش تحلیلی بازار خودرو | هفته منتهی به پایان تیرماه ۱۴۰۵؛ بازار خودرو در دوراهی ثبات و انتظار، رشد قیمت در ایران‌خودرو، آرامش نسبی در سایر بازارها
رکاب‌آنلاین– بازار خودرو در هفته منتهی به پایان تیرماه ۱۴۰۵، پس از یک ماه پرخبر از افزایش قیمت کارخانه‌ای، اجرای طرح‌های فروش و تداوم واردات، وارد فاز آرام‌تری شد. اگرچه محصولات ایران‌خودرو همچنان بیشترین رشد قیمت را در بازار آزاد تجربه کردند، اما بازار سایپا، خودروهای مونتاژی و خودروهای وارداتی عمدتاً در محدوده‌ای باثبات معامله شدند. بررسی روند معاملات نشان می‌دهد افزایش عرضه از سوی خودروسازان و واردکنندگان توانسته از شدت التهاب بازار بکاهد، اما این آرامش همچنان شکننده است و بیش از هرعامل دیگری به نرخ ارز، سیاست‌های قیمت‌گذاری و تداوم عرضه خودرو وابسته خواهد بود.
بازار خودرو در پایان تیرماه بیش از هر زمان دیگری تصویری دوگانه از خود به نمایش گذاشت، از یک‌سو خودروهای پرتقاضای داخلی همچنان در مسیر افزایش قیمت حرکت کردند و از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از بازار، به‌ویژه خودروهای مونتاژی، محصولات سایپا و خودروهای وارداتی، وارد مرحله‌ای از ثبات نسبی شدند. این تفاوت رفتاری نشان می‌دهد که بازار بیش از گذشته تحت تأثیر شرایط عرضه هر بخش قرار گرفته و دیگر همه خودروها با یک الگوی قیمتی حرکت نمی‌کنند.
در این میان، محصولات ایران‌خودرو همچنان پیشران افزایش قیمت در بازار بودند. طی سه هفته اخیر میانگین قیمت خودروهای این شرکت حدود ۳ تا ۴ درصد افزایش یافت و خودروهای پرطرفداری مانند پژو ۲۰۷ اتوماتیک و دنا پلاس اتوماتیک رشد ۶ تا ۸ درصدی را ثبت کردند. در مقابل، تارا اتوماتیک V4 تغییر محسوسی نداشت و در محدوده قیمتی پیشین معامله شد. اگرچه ایران‌خودرو در روزهای پایانی تیرماه فروش فوری و فوق‌العاده چند محصول را بدون قرعه‌کشی آغاز کرد، اما فاصله زمانی تحویل خودروها باعث شد اثر این عرضه‌ها هنوز به بازار آزاد منتقل نشود. از سوی دیگر، محدودیت عرضه و تداوم نگاه سرمایه‌ای به برخی محصولات، همچنان از رشد قیمت خودروهای پرفروش این شرکت حمایت می‌کند.
برخلاف ایران‌خودرو، بازار محصولات سایپا پس از افزایش میانگین ۲۵ درصدی قیمت کارخانه در اواخر تیرماه، وارد مرحله بازتعادل شد. افزایش قیمت‌های رسمی فاصله کارخانه و بازار را در بسیاری از محصولات کاهش داد و همین موضوع از شدت تقاضای سفته‌بازانه کاست. هم‌زمان، عرضه مستمر خودرو از طریق طرح‌های فروش فوق‌العاده، به‌ویژه برای خانواده کوییک و وانت ۱۵۱، موجب شد معاملات بازار آزاد در فضایی آرام‌تر دنبال شود و دامنه نوسان قیمت اغلب محصولات به حدود یک تا سه درصد محدود بماند. در نتیجه، بازار سایپا پس از شوک اولیه ناشی از اصلاح قیمت‌ها، اکنون بیش از هر چیز در مسیر تثبیت قیمت‌ها قرار گرفته است.
در بخش خودروهای مونتاژی و چینی نیز شرایط تفاوت چندانی با بازار سایپا نداشت. بررسی معاملات تیرماه نشان می‌دهد میانگین تغییر قیمت‌ها عمدتاً در محدوده یک تا سه درصد باقی مانده و حتی برخی خودروها مانند لاماری ایما با کاهش قیمت مواجه شده‌اند. انتشار فهرست‌های جدید قیمت از سوی مدیران‌خودرو و تیگارد موتور، در کنار اجرای طرح‌های فروش برندهای فونیکس و اکستریم، نگرانی بازار از کمبود عرضه را تا حد زیادی کاهش داد. همین موضوع باعث شد رقابت میان مونتاژکاران برای حفظ سهم بازار، جایگزین فضای کمبود عرضه و افزایش هیجانی قیمت‌ها شود. با این حال، خودروهای گران‌قیمت این بخش همچنان نسبت به تغییرات نرخ ارز و هزینه واردات قطعات حساس هستند و هرگونه تغییر در این متغیرها می‌تواند روند قیمت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
بازار خودروهای وارداتی نیز در هفته پایانی تیرماه نسبتاً آرام دنبال شد. انتشار فهرست قیمت قطعی خودروهای وارداتی و ادامه عرضه از طریق سامانه یکپارچه موجب شد بخشی از تقاضای انباشته بازار پاسخ داده شود و معاملات در فضایی باثبات‌تر انجام گیرد. افت قیمت برخی مدل‌های کره‌ای در کنار رشد محدود تعدادی از خودروهای ژاپنی نشان می‌دهد بازار وارداتی‌ها به تدریج در حال نزدیک شدن به تعادل است و فاصله میان عرضه و تقاضا نسبت به ماه‌های گذشته کاهش یافته است. البته این بازار همچنان به عواملی مانند سرعت تخصیص ارز، روند ترخیص خودروها از گمرک و استمرار واردات وابسته است و هرگونه اختلال در این حوزه‌ها می‌تواند مسیر قیمت‌ها را تغییر دهد.
در مجموع، پایان تیرماه را می‌توان نقطه گذار بازار خودرو از فضای هیجانی به دوره‌ای از انتظار دانست. افزایش عرضه از سوی خودروسازان داخلی، اجرای طرح‌های فروش، تداوم واردات و کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار در برخی محصولات، زمینه شکل‌گیری ثبات نسبی را فراهم کرده است. با این حال، این ثبات هنوز استحکام کافی ندارد و همچنان در برابر متغیرهای اقتصاد کلان آسیب‌پذیر است.
چشم‌انداز مردادماه بیش از هر چیز به سه عامل کلیدی وابسته خواهد بود، نرخ ارز، سیاست‌های قیمت‌گذاری و تداوم عرضه خودرو. در صورتی که این سه متغیر در وضعیت فعلی باقی بمانند، بازار نیز به احتمال زیاد در محدوده نوسانات محدود به حرکت خود ادامه خواهد داد. اما هرگونه افزایش نرخ ارز، کاهش عرضه، اختلال در روند واردات یا تغییر در سیاست‌های تنظیم بازار می‌تواند بار دیگر انتظارات تورمی را فعال کرده و موج تازه‌ای از افزایش قیمت‌ها را، به‌ویژه در خودروهای پرتقاضا، رقم بزند. به همین دلیل، اگرچه بازار در پایان تیرماه آرام‌تر از ماه‌های گذشته به نظر می‌رسد، اما این آرامش بیش از آنکه نشانه رسیدن به تعادل پایدار باشد، بازتاب انتظار فعالان بازار برای مشخص شدن مسیر سیاست‌های اقتصادی در ماه‌های پیش رو است.
