تولید یا واردات پنهان؟ هشدار مجلس درباره گسترش مونتاژ خودرو و بحران ارزبری
مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی تازه با عنوان «واردات خودرو در پوشش تولید» از روند نگران‌کننده گسترش مونتاژکاری در صنعت خودرو و رشد وابستگی ارزی این بخش انتقاد کرد. این گزارش تأکید دارد که بخش قابل‌توجهی از رشد تولید خودرو در سال‌های اخیر، در واقع واردات قطعات خارجی در پوشش تولید داخلی است.
کارگراف؛ در این گزارش آمده است که ارزبری صنعت خودروی کشور در سال ۱۴۰۲ بیش از ۸ میلیارد و ۸۸ میلیون دلار بوده که حدود سه و نیم میلیارد دلار از آن به واردات قطعات منفصله خودروهای مونتاژی اختصاص یافته است. مرکز پژوهش‌ها هشدار می‌دهد سهم شرکت‌های مونتاژکار در بازار خودرو به سرعت در حال افزایش است، بدون آنکه انتقال فناوری، افزایش داخلی‌سازی یا اشتغال پایدار در کشور ایجاد شود.
مرکز پژوهش‌های مجلس با انتقاد از ساختار تعرفه‌ای موجود می‌نویسد:
«نظام تعرفه‌ای کشور به گونه‌ای تنظیم شده که مونتاژکاران با کمترین سرمایه‌گذاری و دانش فنی، بیشترین سود را از تفاوت تعرفه واردات قطعات نسبت به خودرو کامل کسب می‌کنند.»
به گفته این نهاد پژوهشی، مسیر سیاست صنعتی کشور به جای حمایت از تولید واقعی، به سمت مونتاژ وارداتی منحرف شده است و این روند می‌تواند فشار مضاعفی بر منابع ارزی و تراز تجاری کشور وارد کند. در بخش دیگری از گزارش تأکید شده است:
«تداوم تولید مبتنی بر واردات قطعات، نه تنها به افزایش تولید ملی منجر نمی‌شود، بلکه صنعت خودرو را به یکی از مصرف‌کنندگان اصلی ارز در کشور تبدیل کرده است.»
مرکز پژوهش‌های مجلس در پایان این گزارش خواستار بازنگری فوری در تعرفه واردات قطعات، مشروط‌سازی مجوز تولید به عمق ساخت واقعی و طراحی مشوق‌های صادراتی برای خودروسازان واقعی شده است. در جمع‌بندی، این مرکز هشدار می‌دهد که اگر سیاست‌گذاری فعلی اصلاح نشود، صنعت خودرو ایران بیش از پیش به صنعتی وابسته، کم‌عمق و واردات‌محور تبدیل خواهد شد؛ صنعتی که به جای توسعه فناوری و اشتغال، منابع ارزی کشور را صرف سرهم‌سازی خودروهای خارجی می‌کند.
