سبک جذاب رتـرو (Retro) در طــراحی خــودرو
واژۀ « رتـرو » به معنی گذشته نگر از کلمۀ «رتروسپکتیو» مشتق شده است، این واژه به کلیۀ کارها، رفتارها، طرح ها و هر چیزی نسبت داده میشود که به نوعی یادآور گذشته باشند. این سبک با تحریک حس نوستالژی مخاطبان از نشانه های بصری که اغلب در دهه های ۵۰ و ۶۰ میلادی بوده است، بهره می‌گیرد. در فرهنگ لغات آریانپور واژۀ رترو، به معنی پس، پشت و پسرو آمده که متضاد کلمۀ آوانگارد به معنی پیشرو است. این نوع نگاه در اموری که وابسته به هنر هستند در قالب یک سبک مطرح شده است و در زمینه هایی چون معماری، طراحی داخلی، موسیقی، طراحی صنعتی و طراحی لباس کاربرد دارد.
بسیاری از خریداران با مشاهدۀ محصولی مدرن فرمی خاص یا عناصری متفاوت، که آنها را به یاد خاطرات استفاده از یک محصول توسط پدر و مادرشان بیندازد، حس خوشایند نوستالژی در ضمیر ناخود آگاهشان ایجاد میشود.معمولا این حس، انگیزه‌ای قوی برای گرایش به سمت چنین محصولاتی میشود. ایجاد حس رضایت‌مندی در گروه هدف و پیرو آن، ارتقای کیفیت زندگی بشر، هدف اصلی طراحان است. طراحان با گرایش به رویکردهای مختلف، سعی در پاسخگویی به سلایق و تأمین نیازهای متفاوت انسان‌ها دارند و با مدنظر قرار دادن و رعایت محدودیت‌هایی همچون ارگونومی، روش ساخت و روشهای تولید به طراحی می‌پردازند. در شرایط زمانی، مکانی، اجتماعی، اقتصادی و غیره، مجموع قواعد و قوانین فرمی یا به عبارتی دیگر، سبک یا رویکردی خاص غالب است. امروزه یکی از سبک‌های پرکاربرد برای جلب رضایت گروه هدف امروزی، “سبک رترو” است.
برتـرین‌های رتــرو در خودرو
در دهه‌های ۵۰ و ۶۰ میلادی و پس از پایان جنگ جهانی دوم، با بازگشت کشورها به عرصه‌های توسعه و آبادانی و سرعت گرفتن روند استفاده از خودروهای شخصی، نمایش اهداف کشورها در صنعت خودروسازی نمود بسیار یافت. با توجه به تفاوت اهداف در کشور آمریکا و کشورهای اروپایی، اختلافات چشمگیری در طراحی محصولات آنها پدیدار شد. در آمریکا اتومبیل‌ها به شکل بی سابقه‌ای بزر گتر، قدرتمندتر، باشکو هتر و پر زرق و برق‌تر شدند. این اتومبیل‌ها تصویری از ثروت و قدرت آمریکایی‌ها در دوران رونق پس از جنگ بود؛ تمکنی که امکان استفاده از وسایل تفننی و خیال ا‌نگیز را برای همه میسر می‌ساخت در همین حال برای طراحی اتومبیل های اروپایی اهدافی نظیر کم مصرف بودن، ایمنی، کم حجمی و اقتصادی بودن محصول در جهت پیشبرد وضعیت اقتصادی کشورها حائز اهمیت بود. این اهداف، بنیان و نخستین خطوط طراحی را در آن زمان شکل داده و درنتیجۀ آن محصولاتی ارزشمند و درخور توجه عرضه شدند. امروزه با پیشرفت چشمگیر فناوری، خودروسازان برای تولید محصولات کارآمد، دیگر به شکل گذشته درگیر محدودیت‌های ساخت و تولید نیستند و نمایش اصالت و پیشینۀ ارزشمند یک محصول می‌تواند به عنوان هدف طراحی مورد توجه قرار گیرد؛ بنابراین طراحان معاصر برای تداعی محصولات قدیمی از الگوهای خاص در قالب سبک رترو برای طراحی برترین و محبوب‌ترین محصولات استفاده می‌کنند.
در طراحی به سبک رترو، طراحان با استفاده از آخرین فناوری‌های روز، حفظ سادگی فرمی و استفاده از عناصری شاخص از محصولات قدیمی، باعث یادآوری و ایجاد حس روح حاکم در آن زمان در کاربر می‌شوند. به این ترتیب می‌توان گفت که خودروی گذشته گرا خودرویی است که با حفظ عناصر و نشانه‌هایی از خودروهای گذشته و با استفاده از فناوری روز ساخته میشود. در صنعت خودروی جهان، نخستین طراحی با رویکرد رترو به معنای واقعی در کمپانی فولکس واگن با مدل بیتل نسل دوم یا همان بیتل جدید دیده میشود که به شدت الهام گرفته از نسل اول خود بوده است. پس ازآن، جهان شاهد ظهور مینی کوپر جدید برمبنای مینی ماینر دهۀ ۵۰ و ۶۰ ، کرایسلر پی‌تی‌کروزر با نگاهی به کرایسلر ایرفلو دهۀ ۳۰ و فورد تاندربرد بود. ا گرچه در تمامی کمپانی‌های خودروسازی آمریکایی و اروپایی مدل‌هایی با طراحی رترو به چشم می‌خورد، ولی در اروپا فولکس واگن موفق‌ترین کارخانه در این زمینه بوده و در آمریکا هیچ شرکتی در این زمینه موفق‌تر از فورد عمل نکرده است. علاوه بر این، شرکت‌های دیگری نیز در زمینۀ طراحی لوازم خانگی و دکوراسیون داخلی مشغول به فعالیت در این زمینه هستند که می‌توان از شرکت کیچ ناید و دلونگی به عنوان نمونه نام برد. موفقیت کارخانۀ فورد در زمینۀ طراحی رترو به حدی بود که نویسندگان مطبوعات، به جِی‌مِیز معاون بخش طراحی شرکت فورد، لقب پادشاه رترو را دادند. جی میز بخش عمدۀ زندگی حرفه‌ای خود را در آلمان گذرانده و در کارخانۀ فولکس واگن، شاهکار طراحی خود به سبک رترو، به نام نیوبیتل را با موفقیت به اتمام رسانید. خودروی نیو بیتل فولکس واگن، نخستین و آخرین خودروی طراحی شده به سبک رترو در این کارخانه است، اما این خودرو نخستین حرکت در سبک رترو دیزاین بوده و طراحی به معنای واقعی سبک رترو است و پس از آن صنعت خودرو شاهد فعالیت کارخانه های دیگری همچون فورد، بی.ام.و و غیره در این زمینه بود. نیوبیتل فولکس وا گن در بعضی کشورها به عنوان خودروی خانوادگی و در بعضی کشورها به عنوان خودروی اسپرت برای جوانان و در برخی دیگر برای افراد کم درآمد جامعه به شمار می‌رود. قطعاً هیچیک از خودروهای طراحی شده به اندازۀ نیوبیتل در این زمینه مشهور و با اهمیت نبوده و به عبارت دیگر، نیوبیتل سمبل به تمام معنای طراحی به سبک رترو است.
موارد اصلی در طراحی رترو عبارتند از:
حفظ اصالت طرح (تداعی محصول قدیمی)
برانگیختن حس نوستالژی
دارا بودن عناصری از محصول قدیمی
هماهنگی با فناوری زمان (مثل آیرودینامیک بودن)
هماهنگی با سلیقۀ کاربران روز
هماهنگی با قوانین روز
هماهنگی با مد
بیتل مدل ۱۹۵۱ (سمت راست) و خودروی گذشته گرای بیتل مدل ۲۰۱۰(سمت چپ)
فیات ۵۰۰ مدل ۱۹۵۷ و خودروی مدل ۲۰۱۴ در جلوی تصویر
مینی مدل ۱۹۶۳ (سمت راست) و مدل ۲۰۱۴ (سمت چپ)
فورد موستانگ ۲۰۱۴ (سمت راست) و مدل ۱۹۶۴ (سمت چپ)
فورد تاندربرد مدل ۲۰۰۵ با طراحی گذشته گرا (سمت راست) و مدل ۱۹۵۵ (سمت چپ)
